Isham Jalil mempersoalkan kaedah pembentangan Belanjawan 2027 oleh Perdana Menteri merangkap Menteri Kewangan, Datuk Seri Anwar Ibrahim, khususnya angka perbelanjaan RM510 bilion yang didakwa merangkumi perbelanjaan syarikat berkaitan kerajaan (GLC).
Isham berkata, kerajaan sepatutnya memberikan penjelasan lebih terperinci mengenai sumber pembiayaan perbelanjaan tersebut, bukannya hanya menumpukan kepada jumlah wang yang akan dibelanjakan.
Menurutnya, perkara paling mencabar dalam penyediaan belanjawan bukanlah menentukan perbelanjaan, tetapi mencari sumber pendapatan untuk membiayainya.
Beliau yang berpengalaman terlibat dalam penyediaan belanjawan kerajaan sejak 2008 berkata, perbelanjaan kerajaan Persekutuan yang dibiayai melalui perbendaharaan dianggarkan berjumlah RM459.8 bilion, manakala kira-kira RM50 bilion lagi merupakan perbelanjaan GLC.
Isham mempersoalkan tindakan memasukkan perbelanjaan GLC dalam jumlah keseluruhan tanpa mengambil kira hutang yang digunakan syarikat berkenaan untuk membiayai projek mereka.
Katanya, sekiranya perbelanjaan GLC mahu digabungkan dalam angka belanjawan, liabiliti atau hutang berkaitan juga perlu dinyatakan supaya gambaran kedudukan kewangan negara lebih menyeluruh.
Beliau turut mempersoalkan ketelusan kaedah pengiraan itu kerana menurutnya, perbelanjaan GLC tidak boleh disamakan sepenuhnya dengan perbelanjaan langsung kerajaan yang menggunakan hasil cukai.
Dalam pada itu, Isham mendakwa kerajaan pimpinan Anwar terus menambah hutang ketika melaksanakan perbelanjaan besar.
Beliau menganggarkan tambahan hutang kerajaan bagi tahun berkenaan sekitar RM79 bilion, selain menyebut jumlah hutang negara kini berada pada paras sekitar RM1.4 trilion hingga RM1.5 trilion.
Sebagai perbandingan, Isham berkata hutang negara berjumlah kira-kira RM686 bilion ketika beliau meninggalkan kerajaan pada 2018.
Beliau turut mempertikaikan kenyataan bahawa hutang negara semakin menurun, dengan menegaskan bahawa jumlah hutang perlu dinilai berdasarkan angka keseluruhan dan bukannya gambaran terpilih.
Isham juga membandingkan pertambahan hutang semasa dengan hutang berkaitan 1Malaysia Development Berhad (1MDB), yang menurutnya perlu dinilai bersama aset yang berkaitan serta jumlah hutang baharu yang ditanggung kerajaan.
Beliau menegaskan kerajaan perlu menghuraikan dengan lebih jelas kesan perbelanjaan terhadap hutang dan kemampuan negara membayar balik komitmen kewangannya.
Menurut Isham, penilaian Belanjawan 2027 tidak seharusnya terhenti pada jumlah peruntukan atau defisit yang diumumkan, sebaliknya perlu merangkumi sumber pendapatan, kaedah pembiayaan serta keseluruhan liabiliti kerajaan dan GLC.