**KUALA LUMPUR:** Bekas pemimpin UMNO yang kini bersama PAS, Isham Jalil, mendesak Perdana Menteri, Datuk Seri Anwar Ibrahim, Peguam Negara dan kerajaan Persekutuan supaya tidak campur tangan dalam krisis institusi diraja Negeri Sembilan susulan titah Majlis Raja-Raja agar pihak luar tidak mencampuri atau mempolitikkan pertikaian takhta negeri itu.
Isham berkata, beliau melihat titah berkenaan sebagai peringatan kepada pihak berkuasa Persekutuan yang mempunyai kuasa mengambil tindakan dan berpotensi memberi kesan besar terhadap perkembangan krisis tersebut.
Menurutnya, penyelesaian sepatutnya diserahkan kepada pihak adat di Negeri Sembilan melalui saluran yang sah, tertib dan berwibawa bagi mengelakkan keadaan menjadi lebih rumit.
Beliau berkata, jangkaan itu pernah disuarakannya dua hingga tiga minggu lalu apabila beliau berpandangan Majlis Raja-Raja tidak akan memihak kepada mana-mana pihak, sebaliknya mengeluarkan nasihat supaya pihak luar tidak campur tangan dalam urusan negeri lain.
Isham turut mengingatkan kerajaan Persekutuan dan Peguam Negara supaya mematuhi titah berkenaan serta mengelakkan tindakan yang boleh ditafsirkan sebagai campur tangan, termasuk menghalang anggota kerajaan negeri daripada menjalankan urusan mereka.
**Isham persoal PH jadikan isu diraja sebagai modal politik**
Dalam masa sama, Isham mempersoalkan tindakan pemimpin Pakatan Harapan (PH) yang menurut pandangannya menggunakan krisis berkenaan sebagai modal politik dengan menonjolkan sokongan terhadap institusi diraja.
Beliau merujuk kenyataan Majlis Raja-Raja yang mengingatkan supaya isu berkenaan tidak dijadikan bahan politik untuk meraih sokongan, meningkatkan pengaruh atau menjadi medan perebutan kuasa.
Isham mendakwa tindakan sesetengah pemimpin PH yang tiba-tiba menonjolkan diri sebagai pendukung institusi diraja bercanggah dengan pendirian mereka sebelum ini, termasuk dalam isu berkaitan titah Sultan Selangor mengenai cadangan ladang babi di negeri itu.
Beliau berkata, UMNO dan PAS selama ini memainkan peranan dalam mempertahankan institusi diraja, masing-masing atas kedudukan Raja-Raja Melayu sebagai payung orang Melayu dan ketua agama Islam di negeri-negeri berkenaan.
Isham turut mengaitkan perkara itu dengan kenyataan Anwar dan Menteri Besar Negeri Sembilan, Datuk Seri Aminuddin Harun, berhubung tindakan menurunkan Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan ke-11.
Menurut Isham, berdasarkan tafsirannya terhadap Undang-Undang Tubuh Kerajaan Negeri Sembilan, khususnya Perkara 10 yang dirujuknya, kuasa menurunkan Yang di-Pertuan Besar berkenaan terletak pada empat Undang, bukannya Ahli Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri atau Exco.
Beliau menjelaskan bahawa Exco hanya mengeluarkan kenyataan mengenai perkara itu selepas Menteri Besar menandatanganinya dan anggota kerajaan negeri bersetuju dengan pendirian tersebut.
**Isham mahu semua pihak mendengar kedua-dua belah pihak**
Isham turut mempertahankan tindakannya menjemput Datuk-Datuk Lembaga dan pihak adat Negeri Sembilan dalam podcast bagi memberikan penjelasan daripada sudut pihak yang menurutnya kurang mendapat perhatian media arus perdana.
Katanya, masyarakat perlu mendengar pandangan kedua-dua belah pihak supaya dapat menilai sendiri pertikaian tersebut secara lebih seimbang, bukannya bergantung kepada satu versi sahaja.
Beliau juga mengingatkan bahawa sebarang kenyataan atau tindakan tanpa memahami adat, sejarah dan kerangka Perlembagaan negeri boleh memburukkan keadaan serta menjejaskan keharmonian masyarakat.
Mengulas perkembangan seterusnya, Isham berkata beliau akan meneliti perkembangan berkaitan kemungkinan pelantikan atau pengisytiharan Undang baharu dari Jelebu sebelum memberikan ulasan lanjut.
Bagaimanapun, beliau menegaskan bahawa keutamaan ketika ini ialah memastikan kerajaan Persekutuan, Perdana Menteri dan Peguam Negara tidak mengambil tindakan yang boleh mengeruhkan krisis berkenaan.
Beliau berpandangan urusan tersebut wajar diselesaikan oleh pihak adat dan institusi negeri mengikut saluran yang sewajarnya, tanpa campur tangan pihak luar yang tidak memahami sepenuhnya adat serta bidang kuasa berkaitan.